Βενεζουέλα: και αν ο Πρόεδρος Τραμπ ήθελε απλά τον Μαδούρο;

Σε μία «ειδική στρατιωτική επιχείρηση» των ειδικών δυνάμεων των ΗΠΑ (Ομάδα Δέλτα), ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής αιχμαλώτισε –και έλαβε ως λάφυρο– τον Πρόεδρο της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο μαζί με τη σύζυγό του, μεταφέροντάς τον θριαμβευτικά στις ΗΠΑ.

Η επίσημα προβαλλόμενη «αιτιολογία» –ή δικαιολογία– της επιτυχούς ειδικής επιχείρησης, δηλαδή της «σύλληψης» του Μαδούρο στο πλαίσιο του πολέμου κατά των ναρκωτικών, δεν πείθει κανέναν. Το ότι δεν πείθει κανέναν η επίσημη αιτιολογία είναι προφανές, γνωστό και, στην πραγματικότητα, αδιάφορο για τον Πρόεδρο Τραμπ. Άλλωστε, η δικαιολογία μιας τέτοιου είδους επιχείρησης είναι κάτι συνηθισμένο και, έως έναν βαθμό, απαραίτητο στον σχεδιασμό – όχι όμως το ουσιώδες μέρος της επιχείρησης. Κατά καιρούς έχουν προταθεί αρκετές τέτοιες δικαιολογίες: εξάπλωση της δημοκρατίας, καταστολή δικτάτορα, ανθρώπινα δικαιώματα, διεθνές δίκαιο, όπλα μαζικής καταστροφής, καταπολέμηση της τρομοκρατίας, προληπτικό πλήγμα, προστασία μειονοτήτων κ.ο.κ. Πάντα εμφανίζονται πολλοί πρόθυμοι: καθηγητές (που εξευτελίζουν την έννοια της επιστήμης, αλλά δεν τους ενδιαφέρει αυτό), αναλυτές, πολιτικοί και δημοσιογράφοι που θα εξηγήσουν την «τεράστια» σημασία της επίσημης –και, γι’ αυτούς, μοναδικής– αιτίας μιας στρατιωτικής επέμβασης, αλλαγής καθεστώτος κ.λπ., εξυμνώντας, βέβαια, τον ισχυρό «εμπνευστή» της. Προτάθηκε, σχεδόν καθολικά και «αποκαλυπτικά», ως πραγματική αιτία της επέμβασης, τα πετρέλαια της Βενεζουέλας και, γενικότερα, ο τεράστιος ορυκτός πλούτος της χώρας. Αλλά και αυτή η «αποκαλυπτική» αιτιολογία πάσχει, διότι: Λίγες μέρες πριν, ο Λευκός Οίκος δημοσίευσε τη νέα αμερικανική Στρατηγική Ασφαλείας των ΗΠΑ, με έντονη τη «σφραγίδα Τραμπ». Το σχετικό κείμενο των 33 σελίδων, πέραν των προσωπικών αναφορών στον Πρόεδρο Τραμπ, κατά γενική –ρητή ή άρρητη– ομολογία, υπήρξε ένα εξαιρετικό κείμενο, που εντοπίζει και περιγράφει την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ (γενικές κατευθύνσεις και αρχές, αλλά και εξειδίκευση πολιτικής/προτεραιοποίηση περιφερειών), λαμβάνοντας, επιτέλους, υπόψη –για τους ρεαλιστές των διεθνών σχέσεων– τις πραγματικές μετατοπίσεις παγκόσμιας ισχύος. Τοποθετεί την αμερικανική εξωτερική πολιτική στο πλαίσιο της ρεαλιστικής θεωρίας των διεθνών σχέσεων, μέσω «επαναφοράς» της ισορροπίας δυνάμεων και του έθνους-κράτους, σε αντικατάσταση της «φιλελεύθερης, υπαγόμενης σε κανόνες, διεθνούς τάξης». Και αυτό, ανεξάρτητα από τις αντιρρήσεις σε θέματα εσωτερικής πολιτικής του Προέδρου Τραμπ, που εδώ δεν εξετάζονται. Βασικά σημεία της νέας Στρατηγικής Ασφαλείας των ΗΠΑ είναι: α) η θέση σε πρώτη προτεραιότητα, για την ασφάλεια των ΗΠΑ, του ελέγχου του Δυτικού Ημισφαιρίου (επικαιροποίηση του Δόγματος Μονρόε, του δόγματος της περιφερειακής ηγεμονίας των ΗΠΑ στην Αμερικανική Ήπειρο), β) ο σχετικός απομονωτισμός των ΗΠΑ, με μερική/επιλεκτική επαναφορά της παραδοσιακής αμερικανικής πολιτικής του απομονωτισμού (που διευκολύνεται από το γεωγραφικό πλεονέκτημα των δύο ωκεανών, Ατλαντικού και Ειρηνικού), γ) η χρήση της ισορροπίας δυνάμεων μεταξύ των περιφερειακών δυνάμεων στα περιφερειακά σύμπλοκα, με ενεργοποίηση των μεταξύ τους ανταγωνισμών από τις ΗΠΑ, ώστε αφενός να περιοριστούν οι επικίνδυνοι για την ασφάλεια των ΗΠΑ ανταγωνιστές και αφετέρου να μην «πληρώσουν το μάρμαρο» οι ίδιες οι ΗΠΑ (αλλά οι σύμμαχοί τους στις σχετικές περιφέρειες), δ) η αναγνώριση του έθνους-κράτους ως συστατικού στοιχείου της διεθνούς τάξης (και της συνακόλουθης κρατικής/εθνικής κυριαρχίας), ε) ο σεβασμός καθεστώτων κρατών με διαφορετικές αρχές από εκείνες του αμερικανικού μοντέλου. Ταυτόχρονα η εμφανής (τουλάχιστον μέχρι στιγμής) απομάκρυνση της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ από τη στρατηγική «αλλαγής καθεστώτων». Η «αλλαγή καθεστώτος» αποτελεί χαρακτηριστικό εργαλείο της προηγούμενης παγκοσμιοποιητικής, επεμβατικής πολιτικής, βασισμένης στη «φιλελεύθερη “με κανόνες” παγκόσμια τάξη», την οποία η πολιτική Τραμπ –ρητά, αλλά και στο πεδίο– ανατρέπει. Πέραν του γεγονότος ότι η αλλαγή καθεστώτων δεν αποτελεί πλέον στρατηγικό εργαλείο των ΗΠΑ, σύμφωνα με τη νέα Στρατηγική Ασφαλείας της χώρας, ο Πρόεδρος Τραμπ (παραδόξως για όσους έχουν μείνει σε πιο «παραδοσιακές» πολιτικές των ΗΠΑ): Α) φαίνεται να μην έχει πρόβλημα με τη συνταγματική αλλαγή ηγεσίας στη Βενεζουέλα, που μεταβιβάζει εξουσίες Προέδρου στην μέχρι τότε Αντιπρόεδρο της χώρας, κα Delcy Rodríguez, της οποίας την πίστη στη βολιβαριανή παράδοση ανεξαρτησίας της Λατινικής Αμερικής και της Βενεζουέλας, λίγοι τόλμησαν να αμφισβητήσουν (άλλωστε ο πατέρας της δολοφονήθηκε με φρικτά βασανιστήρια από τους βασιβουζούκους της «αλλαγής καθεστώτων» στη χώρα), Β) δεν συνάντησε καν την «αναγνωρισμένη» από την –αδιάβαστη στη νέα αμερικανική πολιτική– Ακαδημία/Επιτροπή της Νορβηγίας, με βραβείο… Νόμπελ, «μέγιστη ειρηνίστρια (!) του 2025», κυρία Ματσάδο. Η ίδια Νομπελίστρια προωθεί λυσσασμένα την ειρηνιστική της ατζέντα «επανάστασης με… στρατιωτική επέμβαση» στη χώρα της, προσπαθώντας να πείσει τον Πρόεδρο Τραμπ και τους αμερικανικούς ενεργειακούς κολοσσούς για τον πακτωλό κερδών που μπορούν να αντλήσουν στη χώρα της (λες και ο Πρόεδρος Τραμπ και οι αμερικανικοί ενεργειακοί κολοσσοί έχουν ανάγκη τις «ειρηνιστικές» συμβουλές της), Γ) η ExxonMobil δηλώνει εμφατικά ότι η Βενεζουέλα δεν είναι χώρα στην οποία μπορεί ή θέλει να επενδύσει, καθώς μια τέτοια μεγάλη επένδυση εκσυγχρονισμού (μετά από δεκαετίες έλλειψης τέτοιων επενδύσεων) είναι πολιτικά ασύμφορη: ιστορικά υπήρξαν ήδη δύο εθνικοποιήσεις της εγχώριας πετρελαϊκής βιομηχανίας, καθιστώντας πολύ πιθανή μία… τρίτη, Δ) η παρωχημένη τεχνολογία εξόρυξης, η ποιότητα του πετρελαίου της Βενεζουέλας (παρότι χώρα με τα μεγαλύτερα παγκόσμια αποθέματα) και τα προβλήματα ασφάλειας που θα υπάρξουν δεν καθιστούν ελκυστική ούτε την, in concreto, ληστρική εξαγωγή πετρελαίου από πετρελαιοπηγές που κατέχονται «εν είδει κατεχόμενης πετρελαιοπηγής» / MAD MAX τύπου φρουρίου, που θα δέχεται επιθέσεις από την… ενδοχώρα. Οι ΗΠΑ χρειάζονται ένα νέο Ελ Ντοράντο. Η κυριαρχία/υπερεκμετάλλευση επί της «άγριας» (εσωτερικά) Δύσης, το αμερικανικό όραμα πλουτισμού ακόμη και στο Ελ Ντοράντο, η αντικατάσταση –μετά τους δύο Παγκοσμίους Πολέμους– της υπερκορεσμένης «άγριας Δύσης» με το σύνολο του πλανήτη (εξ ου και η μετατόπιση από τον παραδοσιακό απομονωτισμό) και την Κίνα του εκσυγχρονιστή Deng Xiaoping που έχει εξαντλήσει τις δυνατότητες εκμετάλλευσης ή δεν είναιπλεόν πολιτικά δυνατές, δημιουργούν την ανάγκη για… νέο αντικείμενο του αναπτυξιακού πόθου (Γροιλανδία; Ανταρκτική; Καναδάς; Όλα μαζί;). Αλλά αυτό το νέο Ελ Ντοράντο δεν φαίνεται ότι είναι η Βενεζουέλα και τα πετρέλαιά της. Τότε γιατί η επέμβαση στη Βενεζουέλα και η αιχμαλωσία του Μαδούρο; Και αν ο Πρόεδρος Τραμπ ήθελε απλά τον Μαδούρο; Ο Πρόεδρος Τραμπ κατόρθωσε, με πρωτοφανείς εναντίον του αντιστάσεις (δεν είναι του παρόντος), να εκλεγεί για δεύτερη φορά Πρόεδρος των ΗΠΑ. Παρά το γεγονός ότι –υπό τις συνθήκες και τις αντιστάσεις που αντιμετώπισε– η εκλογή του για δεύτερη φορά, από μόνη της, αποτελεί ένα τεράστιο προσωπικό επίτευγμα, ο ίδιος συνεχώς επαναλαμβάνει, σε κάθε ευκαιρία ή και… άσχετα, αποδεικνύοντας ότι το πιστεύει ακράδαντα, ότι του «έκλεψαν» την εκλογή στις προηγούμενες προεδρικές εκλογές στις ΗΠΑ, όπου εξελέγη ο πρώην Πρόεδρος Μπάιντεν, ενώ –κατά τους ισχυρισμούς του– έπρεπε να ανακηρυχθεί και τότε Πρόεδρος των ΗΠΑ. Η ενδεχόμενη «κλοπή» της εκλογικής νίκης του Τραμπ αποτελεί, αυτονόητα, ζήτημα πρώτου μεγέθους (ακόμη και ανεξάρτητα από την αλήθεια ή όχι του ισχυρισμού), καθώς μιλάμε για εκλογές στις ΗΠΑ, την ισχυρότερη δημοκρατία στον κόσμο και ταυτόχρονα το ισχυρότερο κράτος στον κόσμο. Στο επίκεντρο του ισχυρισμού αυτού («κλοπής» στις εκλογές) βρίσκεται το επιχείρημα της απάτης με μηχανές ψηφοφορίας και τεχνολογικές παρεμβάσεις, με κύριο ρόλο να διαδραματίζουν τα συστήματα της Dominion, που –πάντα κατά τους ισχυρισμούς της πλευράς του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και των συμμάχων του– μέσω «μαζικής απάτης και παρατυπιών» «άλλαξαν ψήφους που ήταν υπέρ του Τραμπ σε ψήφους που δόθηκαν υπέρ του Μπάιντεν», μέσω αλγορίθμων ή/και υπερυπολογιστών. Οι εταιρείες που προώθησαν σε πολιτείες-κλειδιά (swing states: Πενσυλβάνια, Μίτσιγκαν, Ουισκόνσιν, Νεβάδα, Τζόρτζια και… Αριζόνα) αυτές τις τεχνολογίες έχουν, σύμφωνα με τη θεωρία αυτή, και διεθνή εμπλοκή, με πρώτη και εμφανή τη Βενεζουέλα του Ούγκο Τσάβες (και, μετέπειτα, του Μαδούρο) και συμμετοχή προσώπων με καταγωγή ή σχέσεις με τη Βενεζουέλα. Βέβαια, τέτοιου είδους και μεγέθους «επιχείρηση» δεν είναι δυνατόν να προέρχεται μόνον από τη Βενεζουέλα, αλλά πρέπει λογικά (εάν ευσταθούν οι κατηγορίες) να προέρχεται από ισχυρά κέντρα εντός των ΗΠΑ (όπως ισχυρισμοί για το Ίδρυμα Κλίντον ή τον Τζορτζ Σόρος) ή εκτός των ΗΠΑ (κυρίως Κούβα – Κίνα). Η εμπλοκή της Ρωσίας –στη συγκεκριμένη επιχείρηση επηρεασμού του αποτελέσματος των εκλογών στις ΗΠΑ– αποκλείεται, καθώς λογικά και προφανώς δεν εξυπηρετούσε τα συμφέροντα της Ρωσίας η εκλογή Μπάιντεν. Αντίθετα, η εκλογή Μπάιντεν «εξασφάλισε» έναν δεδομένο, πανίσχυρο εχθρό της Ρωσίας στο τιμόνι της πιο ισχυρής χώρας στον κόσμο, των ΗΠΑ, γεγονός που έβλαψε τα ρωσικά συμφέροντα (όπως είδαμε εκ των υστέρων και με τον ρωσοουκρανικό πόλεμο). Αυτό εξηγεί και το άτυπο, άρρητο «πράσινο φως», από πλευράς Ρωσίας, στην απαγωγή του Μαδούρο, καθώς και η ίδια η Ρωσία θα ήθελε να γνωρίζει –όπως και ο Πρόεδρος Τραμπ– ποιος ήταν «από πίσω», πέραν της Βενεζουέλας, στις προσπάθειες επηρεασμού των εκλογών στις ΗΠΑ. Και, βέβαια, εξηγεί γιατί ο Πρόεδρος Τραμπ έφερε, με αυτόν τον θεαματικό τρόπο, τον Μαδούρο στις ΗΠΑ, για τα περαιτέρω… Η πολιτική σκοπιμότητα για τον Πρόεδρο Τραμπ και για την υστεροφημία του είναι εμφανής. *Διονύσης Παντής, Δικηγόρος Δημοσίου και Διεθνούς Δικαίου-Γεωπολιτικός Αναλυτής